Conclusie Sociaal Cultureel Planbureau: ouderen hou de regie in handen!

Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) heeft onlangs de toekomstverkenning ‘Het heft in eigen handen: Toekomstig welbevinden in een verouderende samenleving’ gepubliceerd. In deze studie gaat het over de vraag hoe het welbevinden van ouderen er in het jaar 2040 uit kan zien. Een van de conclusies is dat het zo lang mogelijk de eigen regie in handen houden door ouderen bijdraagt aan het behoud van welbevinden.

Vergrijzing
Uiteraard bevat de studie een aantal open deuren. Het kan uiteraard geen kwaad als een toonaangevend instituut als het SCP nog eens de toegevoegde waarde van de oudere in de samenleving positief benadrukt. De vergrijzing wordt in bepaalde kringen maar al te makkelijk als een zorgkostenpost, veroorzaker van de woningnood en een rem op innovatie aangeduid.

Kwaliteit van leven
Natuurlijk willen ouderen zo lang mogelijk gelukkig en gezond blijven, maar de realiteit is wel dat de kans op eenzaamheid, fysieke beperkingen en ziekte toeneemt naarmate onze leeftijd vordert. De toekomstverkenning brengt in beeld hoe de kwaliteit van leven van ouderen er bij ongewijzigd beleid in 2040 uit zal zien. Daarnaast biedt de studie handreikingen om hun welbevinden te bevorderen in de zogeheten vitale en zorgbehoevende fase van hun leven.

Welbevinden in de toekomst
Naar verwachting zal het gemiddelde welbevinden van de oudere bevolking van 65 jaar en ouder tussen nu en 2040 stabiel en hoog blijven, zo blijkt uit de toekomstverkenning. Het SCP ziet dat achter het gemiddelde welbevinden veel verschillen tussen mensen schuilgaan. Zo neemt binnen de groep ouderen het welbevinden geleidelijk af met leeftijd, waarbij de geleidelijke of soms plotselinge overgang van de vitale naar de zorgbehoevende levensfase een belangrijk kantelmoment is.
Een belangrijke vraag is hoe de vitale fase verlengd kan worden en hoe het kantelmoment kan worden uitgesteld.

Hiertoe werkten de onderzoekers van het SCP met hulp van deskundigen vier gewenste toekomstbeelden uit. In die ` wensbeelden’ staan de waarden gezondheid, verbondenheid, zelfstandigheid en zinvolheid centraal. Deze kernwaarden zijn bestudeerd als verschillende routes naar het jaar 2040. Voor elk wensbeeld zijn de effecten van kansrijk beleid door op de kwaliteit van leven van ouderen berekend.

Vier wensbeelden
Uit deze doorrekeningen blijkt dat het inzetten op de verhoging van eigen regie, die samenhangt met het wensbeeld 1: zelfstandigheid, het meeste kan opleveren voor het welbevinden, in vergelijking met inzetten op bewegen (wensbeeld 2: gezondheid), sociale rollen (wensbeeld 3: verbondenheid) of vrijwilligerswerk (wensbeeld 4: zinvolheid).

Ouderen zijn zoveel meer dan alleen zorgontvangers, ze zijn burgers in een samenleving waar ze geven en nemen. Geef beleid- en burgerinitiatieven samen met hen vorm, beveelt het SCP aan. Zo bevorder je niet alleen het gevoel van eigen regie, maar daardoor ook sociale contacten, zinvol meedoen en bewegen.

De studie is in zijn geheel te lezen en te downloaden middels  deze link